Kar Tutucu Çeşitleri: Borulu, Profilli ve Tekil Sistemler

Kar tutucu çeşitleri, karı durdurma biçimine göre üç aileye ayrılır: borulu sistemler, profilli (levha tipi) bariyerler ve tekil kar yakalayıcılar. Hangisinin seçileceğini çatı kaplaması, eğim ve bölgenin kar yükü belirler; malzeme seçimi (çelik, alüminyum ya da bakır) ise bu kararın ardından gelir.

Üç aile aynı işi yapar ama yükü farklı taşır. Boru hattı karı saçağa paralel, kesintisiz bir çizgide tutar. Tekil yakalayıcılar ise yükü çatı yüzeyine noktalar halinde dağıtır. Aradaki farkı bilmek, teklif aşamasında çatınıza uymayan bir ürünle karşılaşmamanın en kısa yoludur. Sistemin temel görevini ve çalışma mantığını görmek için önce kar tutucunun çatıda nasıl çalıştığını anlatan yazıya göz atabilirsiniz.

Borulu kar tutucu nasıl çalışır?

Temelde çatıya belirli aralıklarla bağlanan braketlerden ve bu braketlerin içinden geçen yatay borulardan oluşan bir düzendir. Braket yükü kaplamaya ya da kenet dikişine aktarır, boru ise kar tabakasını hat boyunca durdurur. Sistem modülerdir: boruların ucuna ek parça takılarak hat istenen uzunluğa çıkarılır.

Ölçüler ürüne göre değişir. Metal kiremit için üretilen kiremit sisteminde borular 32 mm çaplı ve 1,5 mm et kalınlığındadır, standart boyları 1200 mm ve 2000 mm'dir. Alüminyum kenet sistem kar tutucuda ise boru 30x2 mm ölçüsünde ve 200 cm boyundadır; ekler poliamid bir iç bağlantı parçasıyla yapıldığı için dışarıdan görünmez. Boru kilidi, borunun braket içinde yana kaymasını önler. Uçlara takılan plastik tıpalar da boru ağzını kapatır.

Kaç boru kullanılacağı ayrı bir karardır. Tek borulu sistem az kar alan, kısa çatılarda ve görüntünün öne geçtiği cephelerde tercih edilir. Çift borulu sistemde ikinci boru, kar tabakasının alt boruyu aşıp üstten akmasını engeller; bu yüzden kar yükü arttıkça çift boru standart hale gelir. Çok yoğun kar alan bölgelerde ya da yüksek eğimli uzun çatılarda üç veya daha fazla borulu düzenler de kurulur. Çelikten üretilen kenet sistem kar tutucu, tekli, çiftli ve çoklu boru seçenekleriyle sunulur.

Profilli ve levha tipi bariyerler ne zaman tercih edilir?

Profilli bariyerde boru yerine sürekli bir profil ya da bükülmüş levha kullanılır. Karı tek bir yüzeyle karşılar ve özellikle ince taneli, toz kar ile küçük buz parçalarının arasından sızmasını azaltır. Sektörde bu tip bariyerler genellikle düşük eğimli, geniş endüstriyel çatılarda görülür. Konutta daha az tercih edilir, çünkü saçaktan bakıldığında boru hattına göre daha belirgin bir çizgi bırakır.

Dezavantajı da yüzeyin kapalı olmasıdır. Rüzgârın sürüklediği kar levhanın önünde daha yüksek bir yığın oluşturabilir ve bu yığın baharda yavaş erir. Yaprak ve toz da levhanın dibinde birikir, dolayısıyla bakımda biraz daha emek ister. Sandviç panel ve trapez sac çatılar için geliştirilen panel sistem kar tutucu, borulu ya da profilli seçeneklerle üretildiği için iki yaklaşım arasında projeye göre seçim yapılabilir.

Tekil kar yakalayıcı tek başına yeterli olur mu?

Yakalayıcılar, çatı yüzeyine tek tek dağıtılan küçük durduruculardır. Bir hat oluşturmaz; onlarca parça şaşırtmalı bir düzende yerleştirilir ve her biri karın küçük bir bölümünü tutar. Böylece yük tek bir sıraya yığılmaz, çatının geniş bir alanına yayılır.

Ürün tarafında kar yakalayıcı aparat 1,2 mm kalınlığında galvanizli çelik sacdan üretilir ve polyester boyayla kaplanır. Profil yüksekliği 65 mm, genişliği 34 mm'dir. Düz çatılar için ultra kısa ve standart modeller, çimento, seramik ve düz kiremitler için de 350 mm uzunluğunda bir kiremit modeli bulunur.

Tek başına kullanım; yükü düşük, saçak-mahya mesafesi kısa ve altından yoğun yaya geçmeyen çatılarda mantıklıdır. Yük yüksekse yakalayıcılar borulu sisteme ek olarak kullanılır. Böyle bir düzende borulu hat saçakta ana bariyeri oluşturur, yakalayıcılar ise üst bölgede karın toplu halde harekete geçmesini frenler.

Malzemeye göre kar tutucular: çelik, alüminyum, bakır

Malzeme, kar tutucu çeşitleri arasındaki ikinci ayrım çizgisidir. En yaygın seçenek galvanizli çeliktir. Kiremit ve trapez sistemlerinde braketler 3 mm kalınlığında DX51 Z275 çelikten üretilir. Z275 ifadesi, sacın iki yüzünde toplam 275 g/m² çinko kaplama bulunduğunu gösterir. Üzerine uygulanan elektrostatik toz boya hem ikinci bir koruma katmanı oluşturur hem de RAL renk seçeneği sağlar.

Alüminyum, hafiflik ve korozyon direnci gereken yerlerde öne geçer. Kenet sistemde braketler 5 mm kalınlığında EN AW-6060 alüminyumdan, kiremit sistemde ise deniz ortamına dayanıklı 5754H22 alaşımından yapılır. Bakır seçenek 3 mm bakır levhadan kaynaksız bükülerek üretilir ve bakır ya da tarihi dokulu çatılarda görünüm bütünlüğünü korur. Alüminyum ve bakır bileşenler A2 paslanmaz vidalarla monte edilir.

Hangi kar tutucu çeşidi hangi çatıya uyar?

Çatı kaplaması, kar tutucu çeşitleri arasındaki seçimi büyük ölçüde daraltır. Aşağıdaki eşleştirme ilk eleme için yeterlidir:

• Kenet çatı: kenet dikişine kelepçeyle bağlanan, delme gerektirmeyen borulu sistem (çelik ya da alüminyum).
• Metal kiremit: 396 mm tabanlı braket ve çift borulu kiremit sistemi.
• Trapez sac ve sandviç panel: T14-T50 profillere uyan borulu kit ya da profilli panel sistemi.
• Oluklu sac ve fiber çimento: 130/30 dalga profiline özel braketli borulu sistem.
• Seramik, beton ve düz kiremit: 350 mm kiremit modeli kar yakalayıcı, gerekiyorsa borulu hatla birlikte.

Sıra sayısını ve boru adedini ise kar yükü belirler. Sitedeki kar yükü hesaplayıcısının tablosuna göre Erzurum'da zemin kar yükü yaklaşık 1,84 kN/m², Antalya'da 0,75 kN/m² çıkar. Aynı 30° eğimli çatıda tek bir bariyer hattının tutabildiği saçak-mahya uzunluğu, en yüksek yük sınıfında 4,1 m'ye düşerken düşük yük sınıfında 10,8 m'ye çıkar. İki rakam arasındaki fark, aynı ürünün bir şehirde tek sıra, diğerinde üç sıra kurulmasının nedenidir. Hesaplayıcı ön tasarım içindir; ıslak imzalı statik hesabın yerine geçmez. Çatı tiplerine göre bağlantı yöntemlerinin ayrıntısı için beş çatı tipini karşılaştıran yazıya bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Tek borulu sistem hangi çatıda yeterli olur?

Yükün düşük, eğimin hafif ve saçak-mahya mesafesinin kısa olduğu çatılarda tek boru çoğu zaman yeterlidir. Yük sınıfı yükseldikçe çift boru tercih edilir.

Kar yakalayıcılar borulu sistemle birlikte kullanılabilir mi?

Evet. Yakalayıcılar çatının üst bölgesine dağıtılır, borulu hat saçakta kalır. Amaç, yükü tek bir sıraya bindirmeden yaymaktır.

Kar tutucular hangi renklerde üretilir?

Çelik ve alüminyum braketler RAL paletinden toz boyayla renklendirilebilir. Alüminyum doğal haliyle de kullanılabilir, bakır ise zamanla kendi patinasını alır.

Boru, kilit ve tıpa ayrı alınabilir mi?

Evet. 32 mm yuvarlak ve oval borular, boru kilitleri, ara bağlantı aparatları ve tıpalar kar tutucu aksesuarları başlığı altında ayrıca sunulur; mevcut bir hattı uzatmak için kullanılabilir.

Çatınıza hangi kar tutucu çeşitlerinin uyduğu; kaplama, eğim ve kar yükü bilgisi bir araya geldiğinde netleşir. Elinizdeki bu üç bilgiyi ve çatınızın birkaç fotoğrafını teklif formuyla iletirseniz KarTutucu ekibi uygun sistem türünü ve sıra düzenini sizinle birlikte belirler.