Trapez Sac Kar Tutucu: T14–T50 Profillere Montaj

Trapez sac kar tutucu, braketleri sacın hadve tepesine contalı vidayla bağlanan ve önündeki borularla karı çatıda tutan sistemdir. KarTutucu'nun trapez kiti T14'ten T50'ye kadar trapez kesitli saclarla uyumludur; braketler 3 mm kalınlığında DX51 Z275 galvanizli çelikten üretilir ve toz boyayla kaplanır.

Sahada en sık karşılaşılan tablo şudur: 60 metre uzunluğunda bir depo, düşük eğimli trapez çatı, saçağın altında yükleme rampası ve forkliftler. Kış başında çatıya bakan biri "bu eğimde kar kaymaz" diye düşünür. Ilık bir öğleden sonra 18 metrelik eğim boyundaki kar bir anda iner. Trapez çatıda kar tutucunun neden ve nasıl kurulduğunu bu senaryo üzerinden anlatalım.

Trapez kar tutucu hangi profillere uyar?

Profiller genellikle hadve yüksekliğine göre adlandırılır: T20, T35, T40 gibi. Hadve, sacın üstte kalan yükselti kısmıdır; su vadilerden akar, vida ise hadve tepesinden atılır. Panel Sistem Kar Tutucu 2 kiti T14 ile T50 arasındaki kesitler için tasarlanmıştır, yani konut sundurmasından fabrika çatısına kadar yaygın profillerin çoğunu kapsar.

Kitin içeriği bellidir: braket, kar boruları, boru kilidi, boru bağlantı parçası ve uç kapağı. Braketin sac kalınlığı 3 mm'dir ve sıcak daldırma galvanizleme ile çinko kaplanır. Üretimden sonra elektrostatik toz boya uygulanır; böylece hem korozyon direnci hem çatı rengine uyum sağlanır.

Sandviç panel çatılar için ayrı bir seçenek de var: Panel Sistem Kar Tutucu 1, hem sandviç panel hem trapez sac üzerinde kullanılabilen, borulu veya profilli seçenekleri olan bir sistemdir. Profiliniz T14-T50 aralığının dışındaysa ya da çatı panel ile sacın bir arada olduğu karma bir yapıysa bu seçenek değerlendirilir.

Braket hadveye nasıl bağlanır?

Vida hadve tepesinden atılır, vadiden değil. Vadi, yağmur suyunun ve eriyen karın aktığı kanaldır; oraya açılan her delik bir sızıntı adayıdır. Hadve tepesinde ise su birikmez ve vida başındaki conta suyu dışarıda tutar.

Contalı vida derken kastedilen, başının altında EPDM pul bulunan çatı vidasıdır. EPDM, güneşe ve dona dayanıklı sentetik bir kauçuktur. Vida sıkıldığında pul ezilip deliğin etrafını kapatır. Fazla sıkılan vidada pul taşar ve çatlar; az sıkılanda ise su kılcal yoldan içeri girer. Doğru sıkılık, pulun hafifçe yayılıp kenarlardan taşmadığı noktadır.

Burada önemli bir ayrıntı daha var: vidanın yalnız saca mı yoksa altındaki aşığa mı tutunduğu. İnce bir sac tek başına sınırlı bir vida tutuşu sağlar. Kar tutucunun taşıdığı yük, kar kütlesinin eğim boyunca ittiği kuvvettir ve bu kuvvet ilk olarak vidalara gelir. Bu nedenle braketlerin mümkün olduğunca aşık hattına denk getirilmesi, yükün sacdan taşıyıcıya geçmesini kolaylaştırır.

Aşık hattı ve sac kalınlığı neden önemli?

Aşık, trapez sacın altında yatay uzanan ve sacı taşıyan profildir. Kar tutucu hattını rastgele bir kotta kurmak yerine aşığın üstüne denk gelecek şekilde planlamak, sahada en çok atlanan adımdır. Saçaktan itibaren ilk ya da ikinci aşık hattı, çoğu yapıda kar tutucu için ilk değerlendirilen kottur.

Sac kalınlığı da kararı etkiler. Aynı vida, kalın sacda ve ince sacda aynı çekme direncini göstermez. Eski binalarda incelmiş ya da paslanmış sacla karşılaşabilirsiniz; böyle bir çatıda braketin tutunduğu yüzey zayıfsa önce kaplamanın durumu değerlendirilmelidir. Yeni yapılarda ise sac kalınlığı ve aşık aralığı proje paftasında yazar, uygulayıcı bu bilgiyi teklif aşamasında paylaşmalıdır.

Sahada trapez sac kar tutucu kurulurken neler ters gider?

Üç durum sık tekrar eder. Birincisi, hattın vadiden vidalanması. Montaj ekibi braketi düz bir yüzeye oturtmak ister ve vadiye iner; ilk yağmurda tavanda leke belirir.

İkincisi, braketlerin hadve sırasıyla uyuşmaması. T35 bir sacda hadve aralığı ile braket aralığı her zaman çakışmaz; birkaç braket boşa düşer ve ekip "bir hadve kaydıralım" diyerek aralığı keyfî biçimde açar. Braket aralığı ise rastgele değil, kar yüküne göre belirlenen bir değerdir. Sitedeki hesap aracı zemin kar yükü 1,6 kN/m²'yi aşan bölgeler için en fazla 400 mm, diğerleri için en fazla 600 mm aralık önerir.

Üçüncüsü ise unutulan çatı altı. Sandviç olmayan, yalnız tek kat sacdan oluşan bir depo çatısında vida ucu iç mekâna çıkar. Altında soğuk hava deposu, tekstil ya da gıda üretimi varsa vida ucunun yeri ve yoğuşma ayrıca konuşulur. Küçük bir ayrıntı. Ama sonradan sökülüp taşınması zahmetli bir ayrıntı.

Uzun saçak hatlarında boru nasıl eklenir?

Endüstriyel yapılarda saçak 40, 60, hatta 100 metreyi bulabilir. Borular standart boylarda gelir ve uç uca bağlantı parçasıyla eklenir. Boru kilitleri, boruların braket içinde yana kaymasını önler; hattın iki ucuna ise uç kapağı takılır.

Çeliğin ısıl genleşmesi yaklaşık 0,012 mm/m°C'dir. 60 metrelik bir hat, kışın -20 °C ile yazın +40 °C arasında çalıştığında toplam boy değişimi yaklaşık 43 mm olur. Bu değer küçük görünür, ama tek parça gibi sıkı kilitlenmiş uzun bir hatta braketlere yan yük bindirir. Uzun hatlarda ek noktalarının ve kilit yerlerinin nasıl dağıtılacağı montaj planında baştan ele alınmalıdır.

Düşük eğimli trapez çatıda kaç sıra gerekir?

Girişteki depoyu iki farklı ilde düşünelim ve trapez sac kar tutucu hattını buna göre planlayalım. Çatı eğimi %10 (yaklaşık 5,7°), saçaktan mahyaya boy 18 m olsun.

Hesap aracındaki tabloya göre Kayseri I. bölgede ve 1054 m rakımdadır. Zemin kar yükü yaklaşık 0,88 kN/m² çıkar; 15°'nin altındaki eğimlerde tek hattın karşıladığı boy 25,2 m'dir. Yani 18 metrelik çatı 1 sıra ile çözülür. Aynı depo Sivas'ta olsaydı tablo III. bölge ve 1285 m rakımla 1,485 kN/m² verir; tek hat kapasitesi 12,6 m'ye düşer ve 2 sıra gerekir. Sıralar arası mesafe yaklaşık 9 m olur.

Bu örnekler ön tasarım içindir ve ıslak imzalı statik hesabın yerine geçmez. Kendi çatınızın değerlerini kar yükü hesaplayıcı ile birkaç saniyede görebilirsiniz. Farklı çatı tiplerindeki bağlantı yöntemlerinin karşılaştırması için çatı kar tutucu rehberi yazımıza da bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Sac kar tutucu ile trapez sac kar tutucu aynı şey mi?

Gündelik dilde "sac kar tutucu" çoğunlukla trapez sac çatı için kullanılır. Oluklu sac ve fiber çimento levhalarda dalga profiline özel braket gerekir; o çatılar için ayrı bir sistem vardır.

Sac çatı kar tutucu montajında çatı delinir mi?

Evet, trapez sacda braket vidayla bağlanır. Delmeden montaj kenet çatılara özgüdür. Trapezde sızdırmazlığı sağlayan, hadve tepesine atılan EPDM pullu contalı vidadır.

Kar tutucu oluğa ne kadar yakın olmalı?

Hat oluğun hemen üstüne değil, kaplamanın taşıyıcıya sağlam bağlandığı bölgeye kurulur. Oluğa yük aktaran yerleşim, sık yapılan montaj hataları arasında başta gelir.

Çatınızın profil adını, saçak uzunluğunu ve eğim boyunu biliyorsanız teklif için gereken bilginin çoğu elinizdedir. Kit içeriğini trapez sac kar tutucu kiti sayfasında, karma çatılar için seçeneği panel sistem kar tutucu sayfasında inceleyip bilgilerinizi teklif formu ile iletebilirsiniz.